ديافراگم

ديافراگم از تيغه هاي نازك فلزي تشكيل شده  است كه درون لنز قرار دارد و باز و بسته شدن آن ، مقدار نوري را كه به فيلم مي رسد ، كم يا زياد مي كند. طرز كار آن شبيه به مردمك چشم انسان است كه هر گاه نور زياد ب ه آن ميرسد ، جمع و تنگ و     در محيط كم نور ، باز مي شود . مقدار گشادي ديافراگم با نمايش داده مي شود و عبارتند از :

64-32-22-16-11-8-6/5-4-8/2-2-8/1-4/1-2/1-1     

اين اعداد از تقسيم فاصله كانوني بر قطر ديافراگم به دست مي آيد . اعداد بزرگتر نشان دهنده ديافراگم

بسته تر و عدد هاي كوچكتر نشان دهنده ديافراگم بازتر مي باشد . به طور كلي دو نقش مهم ديافراگم ،

كنترل شدت نور و تاثير بر عمق ميدان وضوح است . با بستن يك درجه ديافراگم ، ميزان نور نصف و با باز كردن يك درجه ، ميزان نور 2 برابر مي گردد.

درجات ديافراگم با درجات شاتر نسبت عكس دارد . يعني هر گاه درجه ديافراگم 1 درجه بسته شود و عدد بالاتري را اختيار كنيم . بايد از زمان بيشتري استفاده شود و عدد پايين تر شاتر انتخاب گردد . مثلا در موقعيت يكسان با ديافراگم 8 ، سرعت 250 و ديافراگم ، سرعت 125 مناسب است.

 

عمق ميدان وضوح

مقدار فضاي واضح در تصوير ، بين پلان اول  و پلان آخر ، « عمق ميدان وضوح » ناميده مي شود؛ عوامل مؤثر در عمق ميدان وضوح عبارتند از :

1- گشادي كانوني لنز : هر قدر ديافراگم بسته تر شود، عمق ميدان وضوح بيشتر مي شود   (‌ در فاصله كمتر از بي نهايت )

2- فاصله كانوني لنز : با تنظيم فاصله و ديافراگم معين ، هر قدر فاصله كانوني لنز كوتاهتر باشد، عمق ميدان وضوح بيشتر است.

3- فاصله دوربين با موضوع: با لنز معين و ديافراگم معين ، هر چه فاصله دور تر باشد، عمق ميدان وضوح  بيشتر است .

براي به دست آوردن بيشترين عمق ميدان وضوح علاوه بر بستن ديافراگم تا آخرين حد، بايد از ابتدا تا انتهاي موضوع به طور تقريبي به سه بخش تقسيم شده . لنز روي مقطع 3/1 به طرف دوربين واضح گردد.

                            

وسايل تنظيم فاصله

براي به دست آوردن تصوير واضح بر حسب فاصله موجود ميان موضوع و دوربين ، لازم است در فاصله لنز تا سطح فيلم تغييراتي داده شود. بر روي اغلب لنزها ، حلقه فوكوس يا واضح سازي وجود دارد كه بر  روي آن اعداد متراژ بر حسب فوت و متر نوشته شده  و با چرخاندن اين حلقه مي توان تصوير را واضح  كرد . دوربينهايي كه به شيشه مات مجهزند به چند طريق كار تنظيم را انجام مي دهند:

1- صفحه تصوير شكسته يا استيگمومتر : در مرگز اين صفحه  دايره اي وجود دارد كه با خط افقي به دو نيم شده است و هنگام غير واضح بودن ، خطوط عمودي بالا و پايين اين خط افقي به صورت شكسته  و جدا از هم ديده مي شود .

2- صفحه تصوير ميكروپريسم : در مركز اين صفحه تصوير ، دايره هاشور خورده اي وجود دارد كه بعد از وضوح بايد اين هاشورها از بين برود تا تصوير سالم ديده شود.

3- فاصله يا تله متر: در اين نوع ، دو تصوير از موضوع ديده ميشود كه يكي پر رنگ و ثابت و ديگري كمرنگ است. با چرخاندن حلقه فوكوس ، دو تصوير بايد بر هم منطبق شود تا تصوير واضح گردد.

 

وسايل تنظيم نور : شاتر

پرده مسدود كننده يا شاتر مقدار زمان نور دهي به فيلم را معين مي كند. اين پرده در حالت عادي مانع رسيدن  نور به فيلم است اما هنگام فشردن دكمه شاتر اين پرده كنار رفته ، به مدت معيني نور به فيلم مي رسد . زمان باز بودن پرده شاتر بر روي جدولي قيد شده كه بر حسب نوع دوربين، روي بدنه يا روي لنز قرار دارد.

سرعتهاي شاتر برحسب ثانيه و كسري از ثانيه است كه به علت كمبود جا فقط مخرج كسر نوشته مي شود. سرعت   به معناي آن است كه بافشردن دكمه شاتر ، پرده شاتر باز مي شود و تا زماني كه اين دكمه رها نشود ، باز مي ماند. اين سرعت در زماني استفاده مي شود كه به نوردهي طولاني نياز باشد مانند محلهاي تاريك و سوژه اي ثابت . در برخي دوربينها سرعت‌ نيز وجود دارد كه با يك بار فشردن دكمه شاتر ، پرده شاتر باز مي شود و پس از نوردهي لازم ، با فشردن مجدد دكمه ، بسته مي شود. در موقع استفاده از سرعتهاي پايين شاتر ، بخصوص سرعت   و      براي جلوگيري از لرزش دست و محو شدن تصوير بايد حتما از سه پايه استفاده كرد و در ضمن ، سرعت شاتر نبايد هيچ گاه از عدد  فاصله كانوني لنز كمتر باشد. مثلا با فاصله كانوني 50 ، سرعت شاتر نبايد كمتر از 60 باشد و با فاصله كانوني 135 ، نبايد سرعت شاتر كمتر از 120 باشد.

انواع شاتر : الف ـ شاتر مركزي

1- از تيغه هاي فولادي ظريف شبيه ديافراگم ساخته شده و از مركز به طرف محيط باز مي شود با اين فرق كه ديافراگم در بسته ترين حالت هم مانع عبور نور نمي شود.

2- در فاصله نزديكي از تيغه هاي ديافراگم ، داخل لنز قرار گرفته . اين نوع لنز ، سنگين تر و گران تر است.

3- جدول سرعت شاتر ، روي لنز قرار دارد.

4- معولا در دوربينهايي با لنز ثابت استفاده مي شوند زيرا اگر لنز دوربين باز شود  فيلم نور مي بيند اما در  برخي از دوربينها نيز وسيله اي پيش بيني شده كه با باز شدن لنز ، مانع رسيدن نور به فيلم مي شود.

5- با انتخاب سرعتهاي مختلف ، سرعت باز و بسته شدن پره هاي شاتر تغيير مي  كند.

6- چون پره هاي شاتر به صورت متحد المركز باز و بسته مي شوند ، يكباره نور به فيلم مي رسد.              

7- بيشترين سرعت شاتر مركزي 500/1 ثانيه است                                              

 8- موقع باز و بسته شدن ، صداي كمي توليد مي كند و براي عكس برداري از موضوعاتي كه نبايد جلب توجه شود مناسب است مانند عكس برداري از پرندگان.

 

ب ـ شاتر كنوني

1- از جنس پارچه سياه و فلز ساخته مي شود و چون بلافاصله در جلوي فيلم كه كانون لنز است ،

قرار دارد، شاتر كنوني ناميده ميشود. نوع پارچه اي به صورت افقي و نوع فلزي به صورت عمودي حركت مي كند .

2- جزئي از بدنه دوربين به شمار ميرود . بنابراين جدول سرعت شاتر روي دوربين قرار دارد.

3- چون پرده شاتر بلافاصله جلوي دوربين قرار د ارد. با تعويض لنز ، فيلم نور نمي بيند.

4- از دو پرده مجزا تشكيل شده كه لبه آنها كمي همپوشاني دارد. با فشردن دكمه شاتر پرده اول كنار مي رود و فيلم نور مي بيند . پس از مدت كوتاهي پرده دوم حركت كرده مسير نور را مي بيند. با تغيير سرعت شاتر ، فاصله ميان دو پرده تغيير مي كند و سرعت حركت پرده ها ثابت است. يعني در سرعت بالا ، فاصله پرده ها كم و در سرعت كم ، فاصله پرده ها زياد مي شود.پس از هر بار عكس برداري ، پرده ها از محل اوليه به طرف مقابل مي روند و بعد از به كار بردن اهرم جلو برنده فيلم و انتقال فيلم به فريم جلوتر ،

پرده ها نيز به محل اول بر مي گردند.

5- در اين نوع شاتر امكان استفاده از سرعتهاي تا 4000/1 ثانيه وجود دارد.

6- موقع عكس برداري صداي نسبتا زيادي ايجاد مي كند.