ظهور فيلم
پس از پايان عكس برداري ، تصاوير به صورت نامرئي
بر روي فيلم ثبت شده اند. ظهور ، نمايان سازي اين
تصاوير نامرئي است . اين كار به وسيله ابزار و
مواد خاصي صورت مي گيرد.
وسايل مورد استفاده در ظهور فيلم
تاريك خانه ، تانك ظهور ، قيچي ، بشر ، زمان سنج ،
دماسنج 0-100 ، گيره آويز فيلم ، حوله كوچك ، خشك
كن فيلم ، داروهاي ظهور ، توقف و ثبوت فيلم .
تاريكخانه : بايد كاملا تاريك و بدون منفذ باشد .
اين محل براي قرار دادن فيلم درون تانك ظهور ،
مورد استفاده قرار مي گيرد.
تانك ظهور : از جنس فلزي يا پلاستيك است و از يك
قرقره فلزي يا پلاستيك ، محور قرقره ، بدنه تانك
، در پوش ضد نور و در پوش نهايي تشكيل شده است .
استفاده از قرقره پلاستيكي رايج تر و راحت تر مي
باشد.
آماده كردن فيلم
ابتدا قسمت زبانه اول فيلم را كه از كاست بيرون
زده است ، با قيچي بريده ، گوشه هاي تيز قسمت
بريده شده كمي كوتاه مي شود. سر فيلم را در قسمت
زبانه قرقره قرار مي دهيم و آنگاه درون تاريكخانه
مي بريم . با حركت دادن قرقره ، فيلم از كاست باز
شده دور قرقره مي پيچد . پس از اتمام فيلم ، قرقره
را در تانك قرار داده و با بستن در پوش مي توان
تانك را به فضاي روشن انتقال داد.
داروي ظهور
داروهاي ظهور متنوعند و داراي كنتراست هاي متفاوت
و غلظتهاي مختلف مي باشند . ولي معمولا فيلم را
كنتراست و غلظت متعادل ظهور مي شود.
داروي ظهور : تركيبي از چند ماده شيميايي است كه
انواع زيادي دارد ولي متداول ترين آنها ،« متول »
و « هيدروكينون » است .
اكثر داروهاي ظهور فقط در محيط قليايي عمل مي
كنند. از اين رو محلول ظهور محتوي يك ماده قليايي
نيز بايد باشد. معمولا به اين منظور از « كربنات
سديم » و يا « براكس » و گاهي نيز از « سود » يا «
پتاس سوز آور » استفاده مي شود.
تقريبا در تمام محلولهاي ظهور ، « سولفيت سديم »
وجود دارد كه باعث طول عمر محلول مي شود وبراي
تاخير انداختن ظهور دانه هاي برمور نقره نور
نخورده ، « برمور پتاسيم » به كار مي رود . حلال
اين مواد آب است .
داروهاي ظهور به اسامي گوناگون معروفند .
داروي كداك رايج ترين داروي ظهور نگاتيو سياه
و سفيد است . اين داروها اغلب به صورت پودر يا
مايع غليظ شده، وجود دارند . نوع پودري ارزان تر و
در راهنماي دارو ، طرز تهيه و آماده سازي آن شرح
داده شده است.
اما در بازار كنوني ما داروهاي زيادي موجود هست كه
بخاطر ارزاني آنها بيشتر از آنها استفاده مي شود
كه بعيد ميدانم كنترل جدي روي آن باشد و استاندارد
برايشان معناييي داشته باشد ولي چاره اي جز مصرف
آنها نيست ...
مراحل ظهور فيلم
الف ـ مرحله ظهور: بعد از كنترل غلظت و دماي داروي
ظهور ، در پوش بالاي تانك را برداشته ، داروي
آماده يكبار داخل تانك ريخته ميشود و از همان لحظه
، زمان محاسبه مي گردد.
سپس در پوش بسته شده و به مدت 30 ثانيه نانك ، سرو
ته مي شود تا حبابهاي هوا از بين برود. داروي ظهور
بايد روي قرقره را بپوشاند . تانك پلاستيكي 300 سي
سي دارو نياز دارد.
پس از هر يك دقيقه ، 4 بار تانك سرو ته ميشود. بعد
از اتمام زمان ، در پوش را برداشته داروي ظهور
تخليه مي شود. داروي خالص را مي شود چند بار
استفاده كرد ولي داروي رقيق شده را دور مي ريزيم .
ب ـ مرحله توقف : داروي توقف ، محلول 28% اسيد
استيك است. به جاي آن ميتوان از سركه سفيد نيز
استفاده كرد . زمان توقف ، در حالي كه تانك را
دائما تكان مي دهيم ، از 10 ثانيه تا يك دقيقه است
. اين مرحله ، عمل ظهور را متوقف كرده ، مواد
ظهور را از روي فيلم پاك مي كند. محلول توقف تا
هنگامي كه تغيير رنگ نداده به دفعات قابل استفاده
است.
ج ـ مرحله ثبوت : فيلمي كه از حمام توقف خارج شده
از طرفي حاوي تقره متاليك است كه نگاتيو را تشكيل
داده و از طرف ديگر داراي دانه هاي برمور نقره ـ
كه نور نخورده و در ژلاتين باقي مانده اند ـ مي
باشد. اين دانه هاي نور نخورده بايد از امولسيون
جدا شوند تا نور بر فيلم بي اثر باشد. اين عمل در
مرحله ثبوت انجام مي گيرد. اساس همه محلولهاي ثبوت
، هيپوسولفيت سديم است و مدت نيز بين 5 تا 10
دقيقه مي باشد . در طي اين 10 دقيقه نيز بايد هر
يك دقيقه، تانك را سر و ته كرد. اين داروي ثبوت را
مي توان بيش از سه ماه نگهداري كرد و بارها
استفاده كرد.
داروي ثبوت بايد در ظروف غير فلزي و دور از نور
شديد باشد . قبل از ثبوت بايد حتما از مرحله توقف
استفاده شود زيرا مخلوط شدن داروي ظهور قليايي با
داروي ثبوت اسيدي ، آن ر ا خنثي مي كند . از داروي
ضعيف نبايد استفاده شود زيرا بعد از مدتي فيلم ،
تغيير رنگ مي دهد.
اگر به جاي داروي ظهور ، اشتباها از داوري ثبوت
استفاده شود . فيلم كاملا شفاف مي شود . فيلم
نبايد بيش از 10 دقيقه در داروي ثبوت بماند.
د ـ مرحله شستشو : در اين مرحله ، شلنگ آب در مركز
محور قرقره تانك قرار مي گيرد. به اين صورت آب از
پايين تانك به طرف بالا حركت كرده ، رسوبات از سطح
فيلم جدا مي شوند . مدت شستشو برابر مجموع زمان
مرحله هاي قبلي است . پس از شستشو ، چند قطره
مرطوب كننده در تانك مي ريزيم و به مدت يك دقيقه
قرقره را به آرامي مي چرخانيم . اين عمل باعث مي
شود در هنگام خشك شدن فيلم ، قطره هاي آب به حاشيه
فيلم هدايت روي فيلم لكه ايجاد نشود.
بعد از آن فيلم در خشك كن يا مكاني تميز و بدون
غبار آويزان ميشود . در اين مرحله روي امولسيون
نبايد دست كشيد چون نرم و آسيب پذير است . پس از
خشك شدن ، فيلم را 5 تا 6 قطعه اي بريده ، در فايل
مخصوص قرار مي دهند.
نكات مهم در تركيب و نگهداري داروها
1ـ مقدار آب مورد نياز دقيقا اندازه گيري شود. اين آب بايد تصفيه شده يا
جوشيده و سرد شده باشد.
2ـ دماي بيشتر از دماي توصيه شده ، تركيبات دارو
را تجزيه و عمر دارو را كاهش مي دهد. دماي كمتر
نيز بعضي از مواد را حل نمي كند.
3ـ دارو به تدريج و در حال هم زدن آرام به آب اضافه شود تا از كف كردن محلول
و اكسيد شدن خودداري شود.
4ـ براي هم زدن محلول از ميله شيشه اي ، پلاستيكي استفاده شود.
5ـ دارو بايد ته نشين و خنك شود و سپس در ظرف پلاستيكي يا شيشه اي تيره ريخت
شود. سر ظرف نبايد زياد خالي باشد.
6 ـ تماس مداوم پوست با داروي ظهور موجب ناراحتيهاي پوستي مي شود.
عوامل مؤثر بر زمان ظهور فيلم
1ـ حساسيت فيلم : هر چه حساسيت فيلم بالاتر باشد. زمان ظهور بيشتري نياز
دارد.
2ـ نوع فيلم : فيلمهاي محصول كارخانجات مختلف ، زمانهاي ظهور متفاوتي دارند
كه روي آنها قيد ميشود.
3ـ دماي داروي ظهور : دماي استاندارد براي ظهور فيلمهاي سياه وسفيد ، 20 درجه
سانتي گراد مي باشد. اگر دما تا 4 درجه افزايش
يابد . بايد زمان ظهور را 20 % كاهش داد و اگر دما
تا 2 درجه كاهش يابد بايد زمان ظهور را 10 در صد
افزايش داد . اگر دماي دارو بيش از حد زياد شود
مثلا از 30 درجه سانيتگراد بالاتر رود خطر كنده
شدن امولسيون از پايه فيلم وجود دارد.
4ـ غلظت داروي ظهور : هر قدر داروي ظهور از غلظت بيشتري برخوردار باشدو يا از
داروي خالص استفاده شود، زمان ظهور كاهش مي يابد .
5 ـ هم زدن داروي ظهور : براي ظهور يكنواخت و مناسب تمام لايه هاي فيلم ،
بايد هر دقيقه چند بار تانك ظهور را سرو ته كرد .
هم زدن زياد باعث زياد شدن كنتراست و كم هم زدن
باعث ظهور ناكافي مي شود.
6 ـ نوع دارو ظهور: معمولا نوع داروي ظهور و زمان
آن توسط سازندگان فيلم توصيه مي شود
